Wprowadzenie ; Czy warto pisać o nowoczesności? ; Modernizacyjna presja, modernizacyjne dylematy ; Rzut oka na PKB ; R. I: PYTANIA: Antyczne źródła zacofania? ; Czy jesteśmy ofiarami Zachodu? ; Wiejski raj „klasy próżniaczej”? ; Państwo fantomowe? ; Państwo obywateli? ; Zacofanie pozorne? ; Czy byliśmy kolonią? ; R. II: SAPERE AUDE!: Oświecenie, absolutyzm, rewolucja ; Najjaśniejsza Rzeczpospolita, Oświecenie, Kościół ; Szkoła frankfurcka ; Oświecenie i kontroświecenie ; R. III. BLISKIE SPOTKANIE Z NOWOCZESNOŚCIĄ: Napoleon i Polacy ; Korespondencja w ważnych materiach ; Nowoczesne państwo, tradycyjne społeczeństwo? ; Kościół, państwo, masoni i libertyni ; R. IV. PERYFERYJNA MODERNIZACJA – MOCARSTWA ZABORCZE: Integracja jako problem: szlachta ; Integracja jako problem: Żydzi ; Kwestia agrarna: Austria i Prusy ; Uniwersytet, państwo i granice modernizacji ; Rosyjskie dylematy: carowie i ideolodzy ; Rosja: kwestia agrarna i sprawa polska ; Rosja: idea narodowa a demokratyzacja społeczna ; Monarchie absolutne wobec nowoczesności ; R. V. PERYFERYJNA MODERNIZACJA – POLACY: Królestwo Polskie: industrializacja w kraju pańszczyźnianym ; Czy nowoczesność prowadzi do moralnego upadku? ; Cywilizacyjna konfrontacja a narodowa tożsamość ; R. VI. BLISKIE SPOTKANIE Z ZACHODEM: Polska wyższość ; Wyobrażony „kraj odzyskany” ; R. VII. POLSKIE ROZRACHUNKI, EUROPEJSKIE PRZEMIANY: Popowstaniowe krytyki i rewizje ; „Zbędna hipoteza”, czyli postępy sekularyzacji ; Liberalizm po polsku ; R. VIII. NACJONALIZM: Mizerne samolubstwo, bezczelny egoizm” ; Czy lud to naród? ; Darwin, Nietzsche i nowoczesny Polak ; Szlachta, lud, Żydzi ; Zachód, Kościół, masoni ; R. IX. SOCJALIZM: Socjalizm jako projekt modernizacyjny ; Czy socjalista może być patriotą? ; R. X. INNI: „Historyczni” i „niehistoryczni” ; Żydzi ; Kobiety ; Zakończenie, czyli początek.